Met tien tropenjaren in Peking is Thijs Cox een echte pionier.
‘Het onbekende avontuur in China trok me wel, en alles was nog erg goedkoop’.
Vanuit zijn kantoor in een glanzend gebouw wijst Thijs Cox uit het raam. Onder hem is een nieuwe ambassadewijk in aanbouw. Links een splinternieuwe superkolos, rechts de resten van een uitgebrande bloemenmarkt. Overal wriemeldende auto’s. Een kilometer verder loopt de vierde ringweg. Verderop is de vijfde alweer bijna af.
‘Toen ik tien jaar geleden in Peking aankwam, was het hier platteland. 
De derde ringweg was in aanleg: een jaar lang chaos. Taxi’s waren er bijna niet. Buitenlanders konden alleen betalen met speciaal geld. Simpele dingen waren enorm ingewikkeld. Om je eigen geld te kunnen opnemen moest je haast een bankoverval plegen. Voor een treinkaartje moest je drie loketten af.’
Peking is onherkenbaar veranderd. Het leven van Thijs Cox (1963, Goirle) ook. ‘In Nederland was ik agent van een softwarebedrijf, dat nog geen vertegenwoordiging had in China. Het was altijd mijn ideaal geweest om in het buitenland te wonen en een eigen zaak te hebben. In 1992 ging ik op vakantie naar China met een paar softwarepakketjes in mijn koffer. Er werd me alleen gevraagd: hoe kun je dat kopieren? Dat was dus geen haalbare kaart.’
Thijs Cox
Vrienden hielpen Cox met de eerste contacten. ‘Veel Chinezen waren geinteresseerd in samenwerking, vooral door nieuwsgierigheid, het gebrek aan buitenlandse contacten en een tekort aan buitenlandse materialen. Een half jaar heb ik me georienteerd.’ Intussen leerde hij Chinees. ‘Binnen een paar maanden zaten de basisbegrippen er redelijk in, al kreeg je vaak wat anders te eten dan je bestelde en kwam je wel eens ergens anders uit dan waar je zijn moest.’ Een Chinees meisje dat hij op straat had ontmoet, werd zijn vrouw.
China’s papierindustrie produceert jaarlijks 30 miljoen ton papier. Vijf miljoen ton wordt ingevoerd, waarvan 100.000 a 200.000 ton door Aim Reclaim (in Rotterdam geregistreerd onder de naam Ciparo). Het bedrijf telt 65 werknemers van verschillende nationaliteiten. Met de huidige lage papierprijs is de jaaromzet 13 miljoen dollar. Aim Reclaim (www.aimreclaim.com) importeerd uit Nederland en recentelijk ook uit de VS, Australië en Japan. Naast het hoofkantoor in Peking zijn er vier bijkantoren in China.
Voor een Nederlands papierbedrijf keek hij naar de mogelijheden om oud papier naar China te exporteren. Die waren er volop. Voor de papierproductie gebruikte China toen vooral rijststro en rietvezels. Heel goedkoop, maar ook heel vervuilend. Veel kleine fabriekjes moesten van de overheid dicht, of overgaan op een ander productiesysteem. Dankzij nieuwe investeringen, vooral uit Honkong, kwamen er nieuwe machines die oud papier als grondstof konden gebruiken. En zo beogn Cox’ bedrijf Aim Reclaim oud of afgekeurd Nederlands papier te verkopen aan Chinese papiermolens. Wellicht is het Volksdagblad een hergebruikte exportkrant.
Milieu
Chinees papeir wordt nauwelijks recycled. Cox: ‘Gescheiden ophalen van afval werkt hier niet. Er zijn organisatieproblemen en 
andere hergebruikssystemen. Het milieubewustzijn is beperkt. We hopen met Nederlandse en Chinese hulp een paar recycling proefprojecten te starten. Maar het zal wel 10 of 20 jaar duren voordat het idee van hergebruik van grondstoffen heeft postgevat.’ De miliuebewuste Cox troost zich met de gedachte dat mede dankzij zijn bedrijf minder Chinese bossen worden gekapt. Hij wil ook gaan handelen in metaal en plastic. ‘In een tijd dat de marges naar beneden gaan, zijn extra inkomsten welkom. We proberen onszelf om te turnen tot recyclinghuis.’
Inside Forbidden City, Beijing
Met het nultarief stimuleert China de import van oud papier. Het tarief van 15 procent voor rollen en vellen daalt vanwege de toetreding tot de WTO tot 9 procent. Daardoor blijft de import lonen, ondanks de groeiende concurrentie. Maar het gat in de markt wordt ook steeds groter, want de Chinese economie groeit onstuimig en alle producten moeten worden ingepakt.
Straatnaam veranderd
In het dorp Shuanqiao even buiten Peking heeft Aim Reclaim een verwerkinsfabriek, uit nood geboren toen men opgescheept raakte met een onverkochte lading. Cox leidt rond. ‘We zaten eerst op een ander terrein, totdat het leger het wilde hebben. Ik had een notarisverklaring dat het van ons was. Toen hebben ze gewoon de straatnaam veranderd.’
In het immense China is Aim Reclaim niet de enige in zijn branche. Honderdduizenden bedrijven en bedrijfjes houden zich bezig met oud papier: van de man op straat die gebruikte dozen ophaalt tot het bedrijf dat duizenden werknemers in dienst heeft. Een paar honderd bedrijfen importeren oud papier. Aim Reclaim bedient drie- a vierhonderd klanten.
In de fabriek wordt het oud papier gesorteerd en verwerkt tot rollen of vellen. Die worden eventueel bedrukt met het merk van de klant. In Nederland afgekeurde rollen zijn hier bruikbaar: de machines draaien zo langzaam dat het loont om ze stop te zetten als er iets mis gaat. Het bedrijf is voor 60 procent Nederlands (de machines) en 40 procent Chinees (de gebouwen). ‘De Chinezen runnen het alsof 60 procent van hen was. Zolang het maar lonend is, vind ik het best, en ik heb geleerd buiten hun slangenkuil te blijven. Ik probeer alleen er een beetje westers management in te krijgen.’ Met beperkingen als de internetcensuur heeft hij leren leven (‘ze kijken maar mee’). En met vallen en opstaan houdt hij de voordurend veranderende regelgeving bij.
Tips
Welke raad zou pionier Cox aan nieuwkomers willen geven? ‘Begin met wat proef-deals. Bezoek je klanten:kijk wat voor machines ze hebben., of ze serieus geinteresseerd zijn, of ze de principes kennen van de internationale handel. En verwacht vooral niet te veel korte-termijnresultaten. Vaak is een contract pas het begin van de onderhandelingen. Ik heb meegemaakt dat een klant die niet betaalde zijn hele fabriek al had verpand, tot de wc toe.’
Door Jan van der Putten
EVD Exportkrant, maart 2002